Twój przewodnik po mediacji: co warto wiedzieć przed pierwszym spotkaniem z mediatorem?
Mediacja daje stronom możliwość samodzielnego wypracowania rozwiązania sporu, bez konieczności pozostawienia ostatecznej decyzji wyłącznie w rękach sądu.
Nie oznacza to jednak, że mediator rozstrzyga, kto ma rację. Jego zadaniem jest stworzenie warunków do spokojnej i rzeczowej rozmowy, uporządkowanie kwestii wymagających uzgodnienia oraz pomoc w poszukiwaniu rozwiązania, które strony będą mogły zaakceptować.
1. Czym właściwie jest mediacja?
Mediacja jest dobrowolnym sposobem rozwiązywania sporu z udziałem bezstronnego mediatora.
Mediator nie reprezentuje żadnej ze stron i nie podejmuje za nie decyzji. Nie wydaje wyroku, nie przyznaje racji jednej stronie i nie ustala, jakie rozwiązanie strony mają przyjąć.
To uczestnicy mediacji decydują:
- jakie kwestie chcą omówić,
- jakie rozwiązania są dla nich możliwe,
- na jakie ustępstwa są gotowi,
- czy zawrą ugodę,
- jaki będzie zakres i treść zawartego porozumienia.
Rolą mediatora jest pomóc stronom przejść przez ten proces w sposób uporządkowany i możliwie konstruktywny.
2. Czy udział w mediacji jest obowiązkowy?
Samo skierowanie sprawy do mediacji przez sąd nie oznacza obowiązku zawarcia ugody.
Mediacja opiera się na dobrowolności. Strona może przedstawić swoje stanowisko, omówić możliwe rozwiązania i zdecydować, czy chce kontynuować rozmowy oraz czy proponowane warunki są dla niej możliwe do zaakceptowania.
Mediator nie może zmusić stron do zawarcia porozumienia.
Warto jednak pamiętać, że udział w mediacji i zgoda na ugodę to dwie różne kwestie. Można uczestniczyć w rozmowach i ostatecznie uznać, że na tym etapie nie ma możliwości zawarcia ugody.
3. Jaką rolę pełni mediator?
Mediator pomaga stronom rozmawiać o sporze, ale nie staje się pełnomocnikiem żadnej z nich.
W szczególności mediator:
- zachowuje bezstronność wobec uczestników,
- dba o właściwe warunki prowadzenia rozmowy,
- pomaga uporządkować kwestie sporne,
- może zadawać pytania pozwalające lepiej określić potrzeby i oczekiwania stron,
- pomaga szukać możliwych wariantów rozwiązania,
- wspiera strony w formułowaniu ustaleń.
Mediator nie powinien natomiast podejmować decyzji za uczestników ani udzielać jednej stronie porad prawnych działając w jej interesie.
4. Co przygotować przed mediacją?
Nie trzeba przychodzić na mediację z gotowym rozwiązaniem.
Warto jednak wcześniej odpowiedzieć sobie na kilka pytań:
Co jest dla mnie naprawdę ważne?
Nie zawsze najważniejsza jest sama kwota, termin czy konkretne żądanie. Za stanowiskiem strony często stoją dodatkowe potrzeby – bezpieczeństwo, przewidywalność, możliwość zakończenia konfliktu, zachowanie relacji, ograniczenie kosztów albo czasu trwania postępowania.
Z czego mogę ustąpić?
Dobrze rozróżnić elementy, które są dla nas kluczowe, od tych, które mogą podlegać negocjacji.
Co zrobię, jeśli nie osiągniemy porozumienia?
Warto realnie ocenić dalszy przebieg sprawy: możliwy czas postępowania, koszty, konieczność dalszego angażowania się w spór oraz związane z tym obciążenia.
Jakie rozwiązania są możliwe?
Nie zawsze istnieje tylko jedna droga. Im więcej realnych wariantów strony są gotowe rozważyć, tym większa może być przestrzeń do porozumienia.
5. Czy trzeba mieć własnego prawnika?
Nie ma obowiązku korzystania z pomocy adwokata lub radcy prawnego podczas mediacji.
W sprawach prostych strony często uczestniczą w mediacji samodzielnie. W sprawach bardziej złożonych, szczególnie dotyczących majątku, przedsiębiorstwa, zobowiązań lub skomplikowanych kwestii prawnych, rozmowa z profesjonalnym pełnomocnikiem może być dobrym rozwiązaniem.
Mediator nie zastępuje własnego prawnika strony.
Jeżeli masz wątpliwości, czy proponowane rozwiązanie jest dla Ciebie korzystne pod względem prawnym, możesz przed zawarciem ugody omówić jej treść z adwokatem lub radcą prawnym.
6. Czy rozmowy podczas mediacji są poufne?
Poufność jest jedną z podstawowych zasad mediacji.
Jej celem jest stworzenie warunków, w których strony mogą swobodnie przedstawić swoje stanowiska, obawy i propozycje rozwiązania sporu, bez obawy, że sama rozmowa mediacyjna stanie się elementem dalszego konfliktu.
Zasada poufności obejmuje również mediatora, który jest zobowiązany do zachowania w tajemnicy informacji uzyskanych w związku z prowadzeniem mediacji, z uwzględnieniem wyjątków wynikających z przepisów prawa.
Podczas mediacji nie należy również dokonywać nagrań bez odpowiedniej podstawy i zgody wymaganej prawem.
7. Czy mediacja musi zakończyć się ugodą?
Nie.
Mediacja może zakończyć się zawarciem ugody, ale może również zakończyć się bez porozumienia.
Brak ugody nie oznacza, że mediacja była bezcelowa. Rozmowa może pomóc stronom lepiej określić rzeczywisty przedmiot sporu, ustalić kwestie, które nie są już sporne, albo znaleźć rozwiązania częściowe.
Jeżeli strony osiągną porozumienie, mediator pomaga nadać ustaleniom odpowiednią formę.
8. Co dzieje się z ugodą?
Ugoda zawarta przed mediatorem może zostać przedstawiona sądowi do zatwierdzenia.
Po zatwierdzeniu przez sąd ugoda uzyskuje skutki prawne przewidziane przepisami prawa. W zależności od jej treści i sposobu zatwierdzenia może stanowić podstawę egzekucji po uzyskaniu klauzuli wykonalności.
Dlatego przed podpisaniem ugody warto dokładnie sprawdzić, czy jej zapisy są dla Ciebie zrozumiałe, możliwe do wykonania i odpowiadają temu, co rzeczywiście zostało uzgodnione.
9. Ile kosztuje mediacja sądowa?
Wysokość wynagrodzenia mediatora w mediacji sądowej określają przepisy.
Od 17 lutego 2026 r. obowiązuje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 12 lutego 2026 r.
| Rodzaj sprawy | Wynagrodzenie mediatora |
|---|---|
| Sprawy majątkowe – wartość sporu do 200 000 zł | 2% wartości przedmiotu sporu, nie mniej niż 300 zł i nie więcej niż 4000 zł za całość postępowania |
| Sprawy majątkowe – nadwyżka ponad 200 000 zł | 4000 zł + 1% od nadwyżki ponad 200 000 zł, nie więcej niż 8000 zł za całość postępowania |
| Sprawy niemajątkowe i sprawy majątkowe bez ustalonej wartości przedmiotu sporu | 300 zł za pierwsze posiedzenie, 200 zł za każde kolejne, maksymalnie 900 zł za całość postępowania |
| Mediacja bez posiedzenia mediacyjnego | 300 zł za całość postępowania |
Wynagrodzenie zaokrągla się w górę do pełnego złotego.
Do wynagrodzenia mogą dojść również określone w przepisach, udokumentowane i niezbędne wydatki mediatora, m.in. związane z przejazdem, wynajmem pomieszczenia niezbędnego do przeprowadzenia posiedzenia oraz korespondencją – w granicach wskazanych w rozporządzeniu.
Ważne: powyższe stawki dotyczą mediacji w sprawach cywilnych prowadzonej na podstawie skierowania sądu. W mediacji pozasądowej wysokość wynagrodzenia ustalana jest na zasadach uzgodnionych przez strony i mediatora.
10. Jak najlepiej przygotować się do rozmowy?
Przed mediacją zastanów się nad trzema rzeczami:
Po pierwsze – czego potrzebuję?
Spróbuj określić nie tylko swoje żądanie, ale również powody, dla których jest ono dla Ciebie ważne.
Po drugie – co mogę zaproponować?
Pomyśl o kilku możliwych rozwiązaniach. Nie muszą być idealne. Ważne, aby były realne i możliwe do wykonania.
Po trzecie – gdzie znajduje się moja granica?
Warto wiedzieć, jakie rozwiązanie możesz zaakceptować, a jakie nie będzie dla Ciebie możliwe.
Nie oznacza to konieczności ujawniania mediatorowi wszystkich swoich kalkulacji przed rozpoczęciem rozmów. Chodzi przede wszystkim o to, abyś samodzielnie wiedział, jakie rozwiązania są dla Ciebie realne.
11. Czego możesz oczekiwać od mediatora?
Możesz oczekiwać, że mediator:
- będzie traktował uczestników bezstronnie,
- zadba o zasady prowadzenia mediacji,
- umożliwi każdej ze stron przedstawienie swojego stanowiska,
- pomoże uporządkować rozmowę,
- będzie wspierał strony w poszukiwaniu możliwych rozwiązań,
- zadba o poufność mediacji w zakresie określonym przepisami.
Nie należy natomiast oczekiwać od mediatora rozstrzygnięcia sporu ani wskazania, która strona „ma rację”.
To strony podejmują decyzję, czy i na jakich warunkach chcą zakończyć konflikt.
Mediacja nie musi oznaczać, że jedna strona wygrywa, a druga przegrywa. Celem mediacji nie jest znalezienie zwycięzcy. Chodzi o wypracowanie takiego rozwiązania, które strony mogą świadomie zaakceptować i które pozwoli zakończyć spór w sposób możliwie praktyczny.
Dlatego warto przyjść na mediację nie tylko z własnym stanowiskiem, ale również z gotowością do wysłuchania drugiej strony i rozważenia innych możliwości.
Dobrze przeprowadzona mediacja nie odbiera Ci wpływu na wynik sprawy – przeciwnie, pozwala Ci aktywnie uczestniczyć w tworzeniu rozwiązania. Jeśli zastanawiasz się nad mediacją i chcesz dowiedzieć się, czy to rozwiązanie sprawdzi się w Twojej sytuacji – skontaktuj się ze mną.